Dwingende controle is een van de meest onderschatte vormen van huiselijk geweld. Er hoeft geen sprake te zijn van fysieke agressie. Toch wordt het leven van het slachtoffer volledig beheerst door angst, afhankelijkheid en de constante dreiging van consequenties. Voor kinderen die opgroeien in zo’n situatie, zijn de gevolgen ernstig en langdurig.
Bij Kind in Crisis zien we hoe dwingende controle zich sluipend ontwikkelt en hoe moeilijk het is om er uit te komen. In dit artikel leggen we uit wat het is, hoe je het herkent en waarom het zo schadelijk is, ook voor de kinderen in het gezin.
Wat is dwingende controle?
Dwingende controle, in het Engels ook wel coercive control genoemd, is een patroon van gedrag waarbij iemand controle uitoefent over een ander via intimidatie, isolatie, bewaking, financiele afhankelijkheid en het stelselmatig ondermijnen van het zelfvertrouwen. Het wordt erkend als een ernstige vorm van huiselijk geweld, ook als er geen sprake is van fysiek geweld.
Kenmerken zijn onder meer: het controleren van contacten met vrienden en familie, het bewaken van bewegingsvrijheid, beslissen over financien, vernederen om het zelfvertrouwen te breken, en het stellen van regels die voortdurend wisselen en nooit te volgen zijn. Het slachtoffer raakt gevangen in een situatie waaruit ontsnappen steeds moeilijker wordt.
Hoe herken je dwingende controle?
Wat dwingende controle zo moeilijk herkenbaar maakt, is de geleidelijkheid. Wat begint als liefde en aandacht kan langzaam overgaan in bewaking en controle. Iemand die altijd wil weten waar je bent, voelt in het begin misschien betrokken. Later blijkt het bewaking. Het slachtoffer past zich stap voor stap aan en verliest zo het besef van wat normaal is.
Signalen zijn: het gevoel altijd te moeten uitleggen waar je bent geweest, angst voor de reactie van de partner op kleine dingen, steeds minder contact met vrienden en familie, financiele afhankelijkheid die niet vrijwillig is en een gevoel van constante waakzaamheid.
Wat merken kinderen hiervan?
Kinderen die opgroeien in een gezin waar dwingende controle plaatsvindt, worden direct geraakt, ook als ze zelf niet het doelwit zijn. Ze groeien op in een sfeer van spanning, angst en onvoorspelbaarheid. Ze zien hoe een ouder wordt gecontroleerd en vernederd. Ze leren dat relaties gaan over macht, niet over gelijkwaardigheid. Dat heeft een grote invloed op hun eigen hechtingsstijl en toekomstige relaties.
Wat kun je doen?
Herken je dwingende controle in je eigen situatie, of bij iemand in je omgeving? Dan kun je anoniem advies vragen bij Veilig Thuis (0800-2000). Ook huisartsen, maatschappelijk werkers en vrouwenopvangorganisaties zijn aanspreekpunten.
Dwingende controle stoppen vraagt om meer dan het beëindigen van een relatie. Het vergt professionele begeleiding om de gevolgen van het psychologisch geweld te verwerken en om veiligheid te herstellen, voor de volwassene én voor de kinderen in het gezin.
