Als ouders er samen niet uitkomen, beslist de rechter over zaken als omgang, gezag of de plek waar een kind woont. Die beslissingen gaan over het leven van het kind. Daarom krijgt een kind de kans om zelf met de rechter te praten. Dat heet het kindgesprek.
Voor veel ouders roept een uitnodiging voor het kindgesprek vragen op. Moet mijn kind gaan? Wat wordt er gevraagd? En mag ik mijn kind helpen? Bij Kind in Crisis zien we dat een goede voorbereiding veel spanning wegneemt. Voor het kind en voor de ouders.
Wat is het kindgesprek?
Het kindgesprek is een kort gesprek tussen een kind en de rechter. Het kind kan daarin vertellen hoe het de situatie beleeft en wat het belangrijk vindt. De ouders zijn niet bij het gesprek aanwezig.
De rechter gebruikt wat het kind vertelt als een van de dingen die hij meeweegt. Het kind beslist dus niet. Dat is belangrijk om je kind uit te leggen. Het hoeft niet te kiezen en het draagt geen verantwoordelijkheid voor de uitkomst.
Vanaf welke leeftijd?
Lange tijd kregen kinderen pas vanaf 12 jaar een uitnodiging. Dat is veranderd. Sinds 1 januari 2025 bij de gerechtshoven en sinds 1 juli 2025 ook bij de rechtbanken worden kinderen vanaf 8 jaar uitgenodigd (bron).
Meedoen is niet verplicht. Een kind mag de uitnodiging laten liggen. Vaak kan een kind ook een brief schrijven aan de rechter, als praten te spannend is. Kijk in de uitnodiging welke mogelijkheden er zijn.
Hoe gaat het gesprek?
Het kind krijgt een schriftelijke uitnodiging van de rechtbank. Het gesprek vindt meestal plaats in het gerechtsgebouw, in een rustige kamer. Het duurt kort. De rechter stelt een paar open vragen, zoals hoe het gaat op school, hoe het is in beide huizen en of er iets is wat het kind graag wil vertellen.
Een ouder of een andere vertrouwde volwassene mag het kind brengen en wacht dan buiten. Na afloop vat de rechter in de zitting kort samen wat het kind belangrijk vond. De ouders horen dus niet letterlijk wat er is gezegd.
Hoe bereid je je kind voor?
Vertel wat er gaat gebeuren. Leg in eenvoudige woorden uit wie de rechter is en waarom die met kinderen praat. Bijvoorbeeld: “De rechter wil weten hoe het met jou gaat, omdat het over jouw leven gaat.”
Benadruk dat het kind niet hoeft te kiezen. Veel kinderen zijn bang dat ze moeten zeggen bij wie ze willen wonen. Dat hoeft niet. Ze mogen vertellen wat ze willen, en ook zeggen dat ze iets niet weten.
Geef het kind geen tekst mee. Het is verleidelijk om je kind te vertellen wat het moet zeggen. Doe dat niet. Een rechter merkt vaak snel als een kind woorden van een volwassene herhaalt. Bovendien zet het je kind klem tussen jou en de andere ouder. Lees meer over loyaliteitsconflicten.
Vraag het kind na afloop niet uit. Laat je kind zelf weten dat het mag vertellen hoe het was, maar dat het niet hoeft. Het gesprek is van het kind.
Houd rekening met leeftijd. Een kind van 8 heeft andere uitleg nodig dan een puber. In ons artikel over loyaliteitsconflicten bij jonge kinderen en pubers lees je hoe kinderen per leeftijd met spanning tussen ouders omgaan.
Als er sprake is van huiselijk geweld
Bij huiselijk geweld of dwingende controle is het kindgesprek extra beladen. Een kind kan bang zijn dat wat het zegt, bij de andere ouder terechtkomt. Of het voelt zich verplicht om de andere ouder te beschermen.
Het is belangrijk dat je kind weet dat het eerlijk mag zijn, ook over moeilijke dingen. Maar het moet ook weten dat het niets hoeft te vertellen wat het niet wil. Bespreek je zorgen vooraf met je advocaat. Die kan de rechter wijzen op de situatie, zodat het gesprek zorgvuldig kan verlopen.
Weigert je kind contact met de andere ouder? Lees dan ook mijn kind wil niet naar de andere ouder. En over de manier waarop huiselijk geweld wordt meegewogen, lees je meer in ons artikel over onderzoek naar beslissingen rond omgang en gezag.
De stem van het kind
Het kindgesprek is een kans voor een kind om gehoord te worden in een procedure die over zijn leven gaat. Bij Kind in Crisis zien we dat kinderen het vaak als steunend ervaren dat iemand naar hen luistert. Zeker als ze goed weten wat er van hen verwacht wordt, en vooral wat niet.
